CONCEPT-VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA

 

Drie pijlers dragen de groeiagenda van de PvdA: 1. Hervormen:versterken van de economie en publieke voorzieningen met hervormingen op de woningmarkt, de arbeidsmarkt, belastingen, financiële sector en de zorg. 2. Investeren: belastingmaatregelen en een stimulans voor duurzame economische ontwikkeling maken miljarden aan nieuwe investeringen los. 3. Verstandig en eerlijk begrotingsbeleid: bezuinigingen die in aard en tempo de economische groei in de komende jaren niet schaden en waarmee de lasten van de crisis eerlijk worden verdeeld

 

Onze keuzes voor een sterke economie


Het is tijd voor een nieuwe, energieke aanpak van de crisis. De PvdA wil de economie
duurzaam en structureel versterken om groei te verwezenlijken. Groei creëert banen, en
banen zorgen voor inkomen en vertrouwen bij consumenten. Dat zet weer aan tot
bestedingen en investeringen door bedrijven.
We kiezen voor een begrotingsbeleid dat zicht biedt op structureel begrotingsevenwicht in
2017. Noodzakelijke bezuinigingen dienen zodanig te worden gekozen dat de
economische groei en de samenleving zo weinig mogelijk worden geschaad.
Om groei en banen actief te stimuleren komt de PvdA met tal van maatregelen. Zo
mogen huizenbezitters de kosten van renovatie en isolatie van hun huis aftrekken van de
belasting wat de bouw in Nederland weer aanjaagt. De PvdA schept 500 miljoen per jaar
extra aan investeringen in eigen land door publiek-private samenwerking met
pensioenfondsen. Ook brengen we bedrijfsinvesteringen weer op gang. Het
innovatiefonds voor MKB’ers wordt verdrievoudigd en de kredietverlening aan het MKB
door banken wordt verbeterd. De motor van onze toekomstige economie is het
onderwijs. We investeren daarom honderden miljoenen in de kenniseconomie, de
kwaliteit van leraren en in degelijk onderwijs in plaats van te bezuinigen.
De groei moet wel duurzaam worden bereikt. De PvdA ondersteunt maatschappelijk
ondernemen en investeert in groene groei. De energiebelasting op kleinschalige,
decentrale opwekking verdwijnt. Netbeheerder Tennet wordt verantwoordelijk voor de
aanleg van een net op zee voor windenergie. Kolencentrales worden verplicht duurzame
biomassa bij te stoken. De rode diesel wordt afgeschaft, de afschaffing van de
milieubelastingen draaien we terug en de huidige stimuleringsmaatregelen voor
duurzame energie vervangen we door een verplicht aandeel duurzame energie.
Een sterke economie kan alleen bestaan bij een gezonde financiële sector. Daarom willen
wij een Europees bankentoezicht en een belasting op financiële transacties. We leggen de
bonussen aan banden: bankiers mogen niet meer dan 20 procent bonus op hun vaste
salaris krijgen. We verhogen de kapitaaleisen voor banken en wij brengen ABN Amro niet
naar de beurs.


Onze keuzes voor goed onderwijs


Een gezonde en duurzame economie valt of staat met goed onderwijs. Politiek en
onderwijs slaan de handen ineen en maken afspraken over de ambities en mogelijkheden
om de kwaliteit van het onderwijs ook in de toekomst op peil te houden.
Tijd is kostbaar, daarom krijgen rekenen en taal de hoogste prioriteit van het basis- tot
het hoogste onderwijs. De norm van 1040 uur moet van tafel, sommige leerlingen
kunnen genoeg vrijheid aan, anderen hebben juist aan 1040 uur per schooljaar niet
genoeg. Er komt meer maatwerk in het onderwijs. Zittenblijven wordt tegengegaan met
zomerscholen en buitenschoolse lessen. Jonge kinderen met een achterstand krijgen
voor- en vroegschoolse educatie.
We willen de beste mensen voor de klas. Bij goed personeelsbeleid hoort geen
prestatiebeloning, die schaffen we af. Tegelijk moet de kwaliteit van de leraar omhoog.
Bij- en nascholing worden verplicht. Dat eisen we niet zomaar: leraren worden bij de
PvdA beter betaald. De nullijn gaat van tafel. Jonge, goedopgeleide mensen moeten we
verleiden om in het onderwijs te werken, daarom worden de lonen marktconform,
achterstanden worden ingelopen. Er moeten meer mannen voor de klas, hun aantal
neemt nu af.
Meer menselijke maat, minder marktwerking: scholengemeenschappen krijgen een
maximumomvang. De strijd om leerlingen heeft soms nietszeggende opleidingen
opgeleverd zonder dat de kwaliteit op orde is. Daarom wordt het aantal diploma's en
opleidingen beperkt en worden er onderling afspraken gemaakt welke instelling zich
specialiseert in een bepaalde opleiding. Ook het hoger onderwijs gaat zich specialiseren,
om bij de internationale top te (blijven) horen. De kwaliteit wordt daarbij beter
gecontroleerd. Er komt een sociaal leenstelsel voor de bachelor- en masterfase: na
afronding van een studie moet deze lening naar draagkracht worden terugbetaald. De
rente over deze lening werd tot nu toe op de afstudeerdatum bepaald. Door dit
rentepercentage per periode vast te stellen verdwijnt de willekeur en komen studenten
later niet voor onaangename verrassingen te staan. Na 15 jaar wordt een eventuele
restschuld kwijtgescholden. De langstudeerboete gaat van tafel, tweede studies krijgen
weer het gewone collegegeld.
De bezuinigingen op het passend onderwijs worden geschrapt. Alle scholen in de regio
worden samen verantwoordelijk voor de zorg voor alle leerlingen. Scholen worden
beloond voor het opnemen van zorgleerlingen.
Techniek heeft de toekomst. Het aantal techniek studenten moet de komende jaren
verdubbelen. Daarom verdwijnt het collegegeld voor technische studies. In het MBO
moet de kloof tussen theorie en praktijk worden gedicht. Specifieke technische
opleidingen kunnen in aanmerking komen voor additionele financiering in samenwerking
met het bedrijfsleven. MBO-studenten moeten door onze plannen soms meer gaan reizen
- een extra reden om de OV-trajectkaart voor MBO-studenten onder de 18 jaar nu eens
te regelen. De door de vijfpartijencoalitie voorgestelde verkorting van het recht op een
OV-jaarkaart gaat van tafel.
Er komt meer ruimte voor initiatieven als de Werkschool en de Vakschool, waarin de
praktijkopleiding tot vakmanschap centraal staat. Jongeren die werkloos thuis komen te
zitten worden gestimuleerd door te leren. Daar komen middelen voor vrij. We breken de
O&O-fondsen open, om een leven lang te kunnen leren. Stapelen in het onderwijs moet
volop mogelijk blijven. En vroegtijdig schoolverlaten wordt aangepakt.


Onze keuzes voor arbeid


De PvdA streeft naar volledige werkgelegenheid, met fatsoenlijke bescherming van
werknemers. Flexibele werknemers, zzp'ers, jongeren en ouderen, mensen met een
handicap - al die mensen verdienen een kans op de arbeidsmarkt.
Voor jongeren zijn er twee smaken: ze kunnen werken of leren. Stageplaatsen voor
jongeren moeten worden uitgebreid. Gemeenten moeten, net als het Rijk, stageplaatsen
aanbieden. Op het voortgezet onderwijs starten jongeren al met praktijkgerichte stages.
Voor werkloze jongeren geldt: terug naar school of aan het werk. De gemeenten zien
daar op toe en bieden ondersteuning.
Het verplicht ontslag bij 65 wordt afgeschaft. Werkgevers betalen de eerste zes maanden
van de WW loon door. De hoogte en duur van de WW blijft gelijk. Werkgever en
werknemer stellen bij werkloosheid een verplicht werk-naar-werk plan op. Aan het eind
van de eerste zes maanden werkloosheid wordt getoetst of beide partijen genoeg gedaan
hebben om nieuw werk te vinden.
Om in de toekomst voldoende handen aan bed en leraren voor de klas te houden, en om
de overheidsfinanciën op orde te krijgen acht de PvdA een verhoging van de AOW-leeftijd
noodzakelijk. Het zorgvuldig afgewogen pensioenakkoord is door de vijfpartijencoalitie
helaas van tafel getrokken en ingeruild voor een onbesuisde AOW-verhoging die mensen
geen tijd gunt zich voor te bereiden. Daarmee nemen wij geen genoegen en we
presenteren dan ook een sterk en sociaal alternatief. De AOW wordt gekoppeld aan de
levensverwachting en gaat in 2017 omhoog met een half jaar, in 2020 opnieuw met een
half jaar en in 2025 werken we tot 67 jaar. Mensen die toch op hun 65e willen stoppen,
kunnen dat met een korting van 6 procent. Door gebruik te maken van werkbonus en
vitaliteitsregeling kunnen mensen met een klein pensioen die lang gewerkt hebben toch
met 65 jaar stoppen met werken. De korting op de AOW wordt dan teruggebracht van 6
naar 3 procent. Werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen lopen door tot
67, zodat deze mensen tussen 65 en 67 niet in de bijstand belanden.
Mensen met een beperking doen in Nederland volwaardig mee. Grote en middelgrote
bedrijven worden bij wet verplicht vijf procent arbeidsgehandicapten en voormalig
langdurig werklozen in dienst te hebben. Anders volgt een boete. De Wajong, de Wet
Sociale Werkvoorziening en de Wet Werk en Bijstand worden één regeling, in handen van
gemeenten. Een reguliere werknemer zal niet minder kosten dan een
arbeidsgehandicapte. Het verschil in productiviteit krijgt de werkgever vergoed. Wie een
fatsoenlijk werkaanbod weigert, krijgt een korting op zijn uitkering.
Er komt meer zekerheid voor flexwerkers: werkgevers met tijdelijke contracten komen
onder de loondoorbetalingsplicht van de WW te vallen. Wij zien dat de afspraak tot twee
jaar loondoorbetaling het ongewenste effect heeft dat te weinig mensen nog voor vast
worden aangenomen, daarom beperken wij deze periode tot één jaar. Het ontduiken van
de zekerheidsrechten van werknemers door constructies als payrollling maken we
onmogelijk. Uitzendkrachten mogen maximaal een half jaar bij één werkgever werken.
De PvdA is tegen stukloon voor de laagstbetaalden. Er komt een verbod op
concurrentiebedingen in tijdelijke contracten.
We willen de positie van de kleine zelfstandige zonder personeel verbeteren. De
broodfondsen als verzekering tegen risico's als ziekte en arbeidsongeschiktheid verdienen
actieve fiscale steun. Er komt een plicht om zich te verzekeren tegen ziekte en
arbeidsongeschiktheid. Zzp'ers krijgen onder bepaalde omstandigheden toegang tot de
bijstand. Ze krijgen ook toegang tot bestaande fondsen voor scholing en ze krijgen het
recht op even goede arbeidsomstandigheden als werknemers. Werknemers die als zzp’er
aan de slag gaan mogen een aantal jaren aangesloten blijven bij het oude
pensioenfonds. Schijnconstructies waarbij de werkgever een werknemer eerst ontslaat
om deze vervolgens als zzp’er weer in te huren, gaat de Arbeidsinspectie harder
aanpakken.
We willen een eerlijke en soepele arbeidsmarkt. De UWV-route voor ontslag verdwijnt. Er
komt een eenduidige route via de kantonrechter, waarbij werknemers recht krijgen op
een preventieve toets. In geval van collectief ontslag blijft het sociaal plan leidend.
Voor de hoogte van de ontslagvergoeding nemen we de huidige kantonrechtersformule
als uitgangspunt. Wel willen we hem maximeren en als de arbeidsmarkt voor oudere
werklozen vergelijkbaar is met de overige werklozen de formule aanpassen. De
ontslagvergoeding komt grotendeels ten goede aan het werk-naar-werk budget. Ook
flexwerkers kunnen recht krijgen op een van werk-naar-werk budget.
Wij zien dat de afspraak tot 2 jaar loondoorbetaling bij ziekte in de praktijk het
ongewenste effect heeft dat te weinig mensen nog voor vast worden aangenomen,
daarom beperken wij de loondoorbetalingsperiode tot 1 jaar. Dat is goed voor
ondernemers en goed voor de werkgelegenheid.


Onze keuzes voor meedoen


Er is nog een wereld te winnen op het gebied van emancipatie en integratie. Iedereen
moet de kans krijgen om mee te doen en zijn talent te ontwikkelen. Veel mensen dreigen
door de huidige crisis in een sociaal isolement te komen of zijn dat al. De PvdA staat voor
een activerend armoedebeleid: drempels moeten weg, werk moet lonen. Kinderen krijgen
een speciale plek in de armoedeaanpak. Iedereen heeft recht op een menswaardig
bestaan. Voor de hoogte van de bijstand hanteren we de norm van het Nibud: niet veel,
maar toereikend. Werkgevers moeten meewerken aan de schuldregeling voor
werknemers. Malafide geldverstrekkers worden aangepakt. Zwerfjongeren moeten een
baan, huis en opleiding.
De vrouwenemancipatie is nog niet voltooid. Daarom moeten werk en zorg beter
gecombineerd. Kindregelingen en kinderopvang worden hervormd, om de koopkracht van
ouders met kinderen te ondersteunen en de participatie op de arbeidsmarkt te
stimuleren. Ouders kunnen zelf het aantal verlofdagen onderling verdelen, waardoor de
traditionele rolverdeling tussen man en vrouw wordt aangepast. Dit betekent dat ook
vaders makkelijker vaderschapsverlof op moeten kunnen nemen. Kinderbijslag en de
kinderopvangtoeslag worden inkomensafhankelijk. In raden van bestuur en
commissarissen moet minimaal 30 procent vrouw moet zijn.
We strijden voor de emancipatie van homoseksualiteit. Zo moet het verbod op
discriminatie van homoseksuelen worden toegevoegd aan artikel 1 van de Grondwet. Ook
komt er meer aandacht voor homoseksualiteit tijdens lessen op school.
Wat betreft integratie: integratie is in essentie een taak van burgers zelf. Een plek vinden
in een nieuwe samenleving betekent loslaten, soms meer dan je lief is. In ons Nederland
bouwt iedereen mee aan een gezamenlijke toekomst. Natuurlijk door zich te houden aan
de wetten en de regels. Maar ook door als burger actief mee te doen, door het spreken
van de taal, door te leren en te werken.
De PvdA is tegen het afschaffen van dubbele paspoorten. Een partner in Nederland moet
zijn nieuwe partner uit het buitenland zelf kunnen onderhouden; de extra verhoogde
inkomenseis wordt daartoe verlaagd naar het oude aan de bijstand gekoppelde niveau.
De tewerkstellingvergunningplicht voor de groep Bulgaarse en Roemeense werknemers
moet na 2014 verlengd worden. Daarnaast moet de tewerkstellingvergunningplicht
worden uitgebreid voor de Bulgaarse en Roemeense onderdanen die als zelfstandige
werknemers werkzaam zijn in sectoren zoals de thuiszorg.
Er komen serieuze boetes van 80.000 euro voor forse overtredingen bij malafide
uitzendbureaus. Uitzendbureaus moeten voldoen aan een verplichte certificering, met
strenge normen en strenge handhaving. Een afnemer die tweemaal beboet is wegens
uitbuiting wordt uitgesloten van openbare aanbestedingen. Een speciale rapporteur op
het ministerie moet de extra ARBO-inspecteurs aansturen en constant open lijnen
houden met de vakbeweging en wethouders van de zogenaamde 'Polengemeenten'.
In Nederland gewortelde kinderen van asielzoekers en alleenstaande minderjarige
asielzoekers worden niet uitgezet. Als het de overheid door fouten of traag handelen niet
lukt om binnen 5 jaar duidelijkheid te bieden aan asielzoekers over hun verblijf, mogen
kinderen daar niet de dupe van worden. De Nederlandse asielprocedure moet sneller en
simpeler. Snelheid heeft de hoogste prioriteit vanwege de grote menselijke belangen en
de kwelling van langdurige onzekerheid. Asielzoekers moeten binnen een jaar definitief
duidelijkheid hebben over hun verblijf.
Strijd voor emancipatie betekent strijd tegen alle vormen van onderdrukking. Geweld in
afhankelijkheidsrelaties is onaanvaardbaar. Dat geldt voor huiselijk geweld, maar
evengoed voor eerwaak, huwelijksdwang, gedwongen prostitutie, genitale verminking,
loverboys en mensenhandel. Het komt helaas veel vaker voor dan we denken. Preventie,
signalering en opvang gaan hand in hand om deze praktijken tegen te gaan. De focus
gaat daarom naar het beschermen van het slachtoffer en het aanpakken van de daders.
In alle politieregio’s pakken we mensenhandel aan, zodat in Nederland niemand weg
komt met deze ongure praktijken en zodat slachtoffers goede opvang krijgen. Speciale
aandacht is nodig voor eerwraak.


Onze keuzes voor een veilig Nederland


Een veilige buurt begint met meer aandacht voor de mensen in de frontlinie: agenten op
straat moeten beter worden beloond, in ieder geval meer dan de eerste twee
managementslagen in de organisatie. Er komt meer blauw op straat door agenten minder
achter het bureau te laten werken. De kwaliteit van de politieopleidingen gaat omhoog.
De hufterigheid in de openbare ruimte wordt tegengegaan door hogere boetes. We
stellen prioriteiten: daarbij horen geen dierenpolitie en geen illegalenquotum.
Woonoverlast wordt gezamenlijk aangepakt door corporatie, brandweer, gemeente,
politie en belastingdienst.
Slachtoffers krijgen meer aandacht. Daders worden sneller berecht. Naast of in plaats
van de vrijheidsstraf, kan de strafechter bij ontspoorde jongeren een nieuwe maatregel
opleggen: ter beschikkingstelling aan het onderwijs. En er komt een nieuwe aanpak van
voetbalhooligans.

Drugs worden aangepakt. De wietpas, die slechts een schijnoplossing is, verdwijnt weer.
De wietteelt zelf wordt gereguleerd en de coffeeshops worden behandeld als
horecabedrijf. Er komen regionale experimenten met gereguleerde teelt.
Veiligheid op internet staat bij de PvdA hoog in het vaandel. Mensen krijgen meer inzicht
in wat ze online delen. Bedrijven mogen gegevens van internetgebruikers alleen
gebruiken na toestemming en duidelijke informatie. Ook mogen aanbieders van internet
informatie niet filteren of blokkeren. Het beginsel van netneutraliteit moet daarom strikt
gehandhaafd worden.


Onze keuzes voor wonen


De PvdA wil terug naar een eerlijk woonbeleid, waarbij er voldoende sociale woningen
beschikbaar zijn, waarin eigen woningbezit voor brede groepen bereikbaar blijft, en
waarbij ondersteuning door de overheid op een rechtvaardige manier plaatsvindt.
Wij helpen de woningmarkt weer op gang. De overdrachtsbelasting voor starters schaffen
we per direct af –voor alle andere kopers verlagen we deze van 6 naar 2 procent- en er
komen speciale startersleningen die 25.000 starters aan een huis helpen en die 100.000
verhuisbewegingen op gang te brengen.
De hypotheekrenteaftrek wordt eerlijk hervormd: Vanaf 2013 zal geleidelijk een nieuw
stelsel worden ingevoerd. Uiteindelijk trekt iedereen tegen hetzelfde tarief af. Vanaf 2013
wordt het maximale tarief van 52 procent waartegen men nu kan aftrekken stapsgewijs
verlaagd naar een voor ieder gelijk aftrektarief van 30 procent.
Ook het schuldbedrag waarvan de rente mag worden afgetrokken wordt begrensd. In
2013 wordt de woningschuld waarover rente mag worden afgetrokken bevroren op
maximaal 1 miljoen euro. Vervolgens wordt dit in dertig jaar geleidelijk verlaagd tot
maximaal de gemiddelde huizenprijs. Over dertig jaar kan iedereen dus nog steeds zijn
rente aftrekken, maar voor een schuld maximaal de dan geldende gemiddelde
woningprijs en allemaal tegen 30%. Voor nieuwe hypotheken zal verder gaan gelden dat
de fiscus voortaan uitgaat van een forfaitair annuïtaire hypotheek. Dat betekent dat de
toegestane aftrek gedurende de looptijd van 30 jaar afneemt, doordat de fiscus er van
uit gaat dat de hypotheeksom in 30 jaar wordt afgelost.
De PvdA kiest voor een gematigd huurbeleid. De huurstijging mag de liberalisatiegrens
niet te boven gaan. Zo behouden we voldoende betaalbare woningen. Het voornemen
van het kabinet om woningbouwcorporaties tot 75 procent van hun sociale woningbezit
te laten verkopen, gaat van tafel.
Innovatie en vergroening worden, ook bij renovatie, gestimuleerd via een artikel in het
bouwbesluit. Particuliere nieuwbouw wordt gestimuleerd door soepeler met bestaande
regelgeving om te gaan.
Om te beginnen wordt de huurverhoging in de zogenoemde schaarstegebieden
teruggedraaid. Er komt een gemiddelde huurverhoging van twee procent boven de
inflatie. Om scheefwonen aan te pakken bepleiten we een extra huurverhoging voor
mensen met een hoger inkomen.
Lagere inkomens behouden natuurlijk hun huurtoeslag. Door Europese regelgeving
dreigen mensen met een inkomen boven circa 34.000 euro niet meer in aanmerking te
komen voor een sociale huurwoning, deze starre inkomensgrens gaat van tafel.
Er komt geld vrij voor een stads- en dorpsvernieuwingsfonds om te kunnen blijven
werken aan veilige en leefbare buurten. De grotere corporaties moeten worden

opgesplitst. Corporaties kunnen voortaan hun leningen aangaan via de overheid door
middel van zogenoemd schatkistbankieren.


Onze keuzes voor de zorg


Niet langer bepaalt marktwerking en concurrentie de inrichting van de zorg. De PvdA
organiseert de zorg dicht bij mensen. Wij introduceren de basiszorg, waarin niet de
zorgverzekeraars en de markt, maar burgers, overheid, zorgverleners en zorgaanbieders
samen beslissen over het aanbod van zorg. Er komt voor elke regio - op basis van de
zorgbehoefte - een optimale indeling en spreiding voor onder andere het aantal
eerstelijns organisaties. De landelijke overheid neemt de regie bij het tot stand komen
van een optimale indeling van specialistische klinieken, topziekenhuizen en academische
medische centra. En er komt een ombudsman voor de zorg.
Er komt een verschuiving van behandeling naar (selectieve) preventie.
Bevolkingsgroepen met een hoog risico op bepaalde aandoeningen worden gericht
benaderd. Alles wat mensen aan langdurige zorg en ondersteuning nodig hebben, wordt
onder verantwoordelijkheid van de gemeenten aangeboden.
Het aantal wijkverpleegkundigen, een initiatief van de PvdA, wordt verder uitgebreid. Het
persoonsgebonden budget (PGB) blijft behouden. De budgetten voor maatschappelijke
participatie, inclusief zorg en begeleiding, worden ontschot. De overgedragen budgetten
moeten gezamenlijk wel ten goede komen aan participatie. Gemeenten die investeren in
preventie, worden daarvoor beloond; het budget blijft in de gemeente. Persoonlijke
begeleiders kunnen professionele emotionele en praktische steun bieden voor mensen
die mensen met dementie helpen.
We brengen alle regelingen voor verschillende vormen van hulpverlening bij elkaar zodat
alle verschillende organisaties gaan samenwerken, onder verantwoordelijkheid van de
gemeenten.
De PvdA is principieel van mening dat als de rechter het gezag over een kind weghaalt bij
de ouders, de overheid direct verantwoordelijk wordt. De gemeenten zorgen dat er één
gerichte aanpak komt voor de problemen in het gezin. De zogenaamde IQ-maatregel,
waardoor mensen met een lager verstandelijk vermogen geen recht meer hebben op
maatschappelijke begeleiding, gaat van tafel.
We bevorderen orgaandonatie met een systeem waarbij in principe iedereen donor is
tenzij je daar actief bezwaar tegen hebt aangetekend. Het debat van de Initiatiefgroep
Uit Vrije Wil om te komen tot legalisering van stervenshulp aan ouderen die hun leven
voltooid achten verdient steun.
De overheid werkt met burgers, zorgaanbieders en werkenden in de zorg een optimaal
aanbod van de zorgvoorzieningen per regio uit. Dit is de Basiszorg. Regionaal werkende
zorgverzekeraars krijgen een uitvoerende taak bij de organisatie van deze regionale
Basiszorg.
Er komt een geheel inkomensafhankelijke premie voor het basispakket. Ook de eigen
bijdrages en eigen risico worden inkomensafhankelijk. De toegang tot de huisarts moet
vrij zijn, dus hiervoor geldt geen eigen bijdrage of eigen risico.
In een ziekenhuis terecht komen is al vervelend genoeg. Een extra straf in de vorm van
liggeld van 8 euro per dag past daar niet bij. Voor de langdurige zorg in instellingen
wordt een vermogenstoets geïntroduceerd, het eigen huizenbezit telt hierbij niet mee.

Zorginstellingen zijn maatschappelijke organisaties, geen winstgerichte bedrijven.
Medisch specialisten komen in loondienst van de ziekenhuizen. Ook worden deze
zorginstellingen verplicht om hun resultaten openbaar te maken. Er zit een grens aan
schaalvergroting.
Ook krijgt iedere zorginstelling een verpleegkundige en verzorgende in de adviesraad, die
zich actief bemoeit met het beleid op patiëntenzorg.
We investeren in opleidingen en stageplekken. Er komt geen bevriezing van de lonen
voor de verpleegkundigen, verzorgenden en helpenden. De positie van alfahulpen in de
thuiszorg moet beter: zij komen in loondienst.
Het VN-verdrag voor rechten van mensen met een beperking moet Nederland ratificeren.
Er komt gratis parkeren voor gehandicapten in alle gemeenten.
Onze keuzes voor duurzaamheid
In 2050 is onze energieproductie volledig duurzaam. Kernenergie maakt daar geen
onderdeel van uit. Bij nieuwbouw van woningen worden vanaf 2015 zonnepanelen
verplicht opgenomen in het Bouwbesluit. Vanaf 2020 is iedere nieuwe woning
energieneutraal.
Ieder mens en zeker ieder kind heeft recht op natuur, dichtbij en toegankelijk. Er komt
een nieuwe Wet Mooi Nederland, die natuurgebieden, planten en dieren beschermt. De
Ecologische Hoofdstructuur wordt afgemaakt. De Hedwigepolder wordt ontpolderd.
Europese landbouwsubsidies worden fors verminderd.
Een goede bereikbaarheid is voor Nederland onontbeerlijk, het zorgt niet alleen voor
groei en banen, maar ook voor een prettiger leven. De kosten van autorijden moeten per
kilometer worden bepaald.
Goede bereikbaarheid is nodig in Nederland. De PvdA is tegen de afschaffing van de
fiscale vrijstelling van de kilometervergoeding die forenzen onredelijk zwaar belast. Deze
maatregel gaat van tafel. De tarieven voor openbaar vervoer worden jaarlijks door de
overheid vastgesteld. De verkeersveiligheid wordt verbeterd door een verdere scheiding
van snel en langzaam verkeer. Luchtverkeer kan schoner: subsidies op kerosine worden
afgebouwd en in Europees verband wordt een kerosinebelasting ingevoerd.
Er komt een regionale en landelijke samenwerking op het gebied van wonen, werken en
voorzieningen. Leegstaande kantoren en bedrijventerreinen krijgen meer mogelijkheden
om voor andere doeleinden zoals wonen gebruikt te worden. Er komt één omgevingswet
waarin duidelijk is welke rol burgers hebben in de fase van planning en uitvoering.
Ook de landbouw kan duurzamer: De veehouderij moet diervriendelijker, er komt
bijvoorbeeld een einde aan de verkoop van plofkippen. Er komen geen nieuwe
megastallen bij. De plezierjacht wordt verboden en er komt een verbod op de
nertsenhouderij.


Onze keuzes voor Europa


De PvdA is een sterk voorstander van Europese samenwerking. Het belang van Europa
voor de Nederlandse economie en banen kan niet genoeg benadrukt worden. Maar
verdere economische en politieke integratie kan alleen als het gepaard gaat met een
agenda die gericht is op groei, sociale waarborgen en democratische versterking. Daarom
moet er een nieuw groeipact komen: een pact dat de motor is voor het scheppen van
werkgelegenheid en hervormingen in elke lidstaat.
De Nederlandse groeiagenda van de PvdA is dus ook inzet in Europa. In heel Europa
dringt het besef door te dat de eenzijdige bezuinigingsaanpak de problemen heeft
verergerd. De PvdA pleit samen met andere sociaal democraten in Europa voor een
Europese groeiagenda. Door andere inzet van landbouwsubsidies, structuurfondsen en
door het versterken van de Europese investeringsbank en door de Financiële Transactie
Tax kan ruimte worden gevonden om actief te investeren in groei en werkgelegenheid.
We vergroten inkomsten van lidstaten door een Europees actieplan ter bestrijding van
belastingfraude, -vlucht en –ontduiking. Belastingparadijzen worden aangepakt door te
streven naar een gemeenschappelijk minimum van de winstbelasting.
Verder moeten alle Europese lidstaten de komende jaren hun financiën op orde brengen.
De Europese begroting moet daarom ook omlaag. We geven voorrang aan investeringen
die ten goede komen aan de groei van groene banen en een duurzame samenleving
krijgen voorrang.
De PvdA wil een sterk Europees toezichtsysteem waarin alle toezichthouders en centrale
banken echt samenwerken. Daarbij zetten we in op het scheiden van zaken- en
spaarbankieren, het terugdringen van schaduwbankieren en het waarborgen van grotere
kapitaalbuffers bij de banken.
In ons Europa is op termijn invoering van Eurobonds mogelijk. Met Eurobonds kunnen we
de kracht van de gezamenlijke Europese economieën gebruiken om de financieeleconomische
stabiliteit te vergroten. Om de stabiliteit van de Euro te vergroten is een
sterk en betrouwbaar noodfonds nodig (Europees Stabiliteitsmechanisme, ESM).
Verder krijgt de Europese Centrale Bank een actievere rol als allerlaatste redmiddel, door
een bijdrage te leveren aan de financiering van het noodfonds of door het opkopen van
schulden van landen in crisis.
Werknemers moeten beschermd worden door Europese afspraken over minimumnormen,
waaronder een (relatief) minimumloon, gelijk loon voor gelijk werk binnen lidstaten en
vrijheid van vakvereniging. De groeiende jeugdwerkloosheid wordt bestreden door het
opzetten van jeugdwerkgelegenheidsprojecten en door het uitwisselen van expertise over
succesvol beleid (Oostenrijk, Nederland en Finland).
Als we een toekomst willen in een Europa waarin meer en beter wordt samengewerkt dan
is het hoog tijd om de democratische controle te versterken. De samenstelling van de
Europese Commissie in de toekomst moet een afspiegeling van de uitslag van de
Europese verkiezingen worden. Na de Europese verkiezingen in 2014 mag de grootste
partij de nationale Eurocommissaris leveren. De PvdA wil verder naast de verkiezing van
nationale kandidaten ook de mogelijkheid om te stemmen op een aantal Europese
kandidaten, onder wie de kandidaat voorzitters voor de Europese Commissie.
Onze keuzes voor een solidaire wereld
In een sterke en eerlijke wereldeconomie gaat sociale rechtvaardigheid boven snelle
winsten. Dus streven we naar eerlijke en duurzame handel: bedrijven moeten
rapporteren over betalingen aan ontwikkelingslanden en over de omgang met
werknemers en milieu. Bedrijven die gebruik maken van kinder- of dwangarbeid worden
bestraft. Nederland pakt de belastingvlucht door multinationals aan en geeft zelf het
goede voorbeeld.
Mensenrechten zijn universeel en staan overal en altijd op de agenda: Nederland stelt
mensenrechten aan de kaak, ongeacht het land waar ze plaatsvinden. Nederland houdt
zich aan het Vluchtelingenverdrag en heeft een humaan asielbeleid. Vluchtelingen zijn
geen criminelen. Daarom worden er alternatieven ontwikkeld voor de
vreemdelingendetentie.
Streven naar een veilige en vreedzame wereld vraagt om een moderne, goed
georganiseerde krijgsmacht. Er komt een actieve aanpak van fragiele staten en
conflictregio’s. Nederland stopt met de eenzijdige steun aan Israël in het Israëlisch-
Palestijns conflict. De import van grondstoffen die dienen om oorlog te financieren wordt
strafbaar. De checklist voor de Tweede Kamer voor besluitvorming over militaire inzet,
het zogenaamde Toetsingskader, is aan herziening toe.
Door de crisis is er minder geld beschikbaar, dat vraagt ook om scherpe keuzes bij
defensie. Nederland concentreert zich op waar het goed in is. Het leidt tot een inkrimping
van de organisatie, met een stevig sociaal plan voor de mensen die de organisatie
moeten verlaten. Kazernes en vliegbases worden samengevoegd, op plekken waar de
regionale economie en werkgelegenheid er het meest mee gebaat is zoals in Leeuwarden
en Assen. Zo houden we de werkgelegenheid daar zoveel mogelijk in stand. Er komt
meer internationale samenwerking op defensiegebied. De PvdA is voor een vergaande
Europese defensiesamenwerking. Sommige defensieonderdelen worden samengevoegd
met die van andere landen als België, Duitsland of het Verenigd Koninkrijk. Nederland
concentreert zich op ondersteuning van (snel) inzetbare gevechtseenheden. De
onderzeedienst wordt opgeheven. Investeringen in vernieuwend militair materieel
worden weer op peil gebracht.
De één miljard allerarmste wereldburgers verdienen de kans zich aan de armoede te
ontworstelen. Daarvoor is samenwerking over de grenzen hard nodig. Er is veel bereikt
met ontwikkelingssamenwerking. De PvdA is daar trots op. Miljoenen mensen hebben,
mede dankzij de gulle hand van Nederlanders en particuliere initiatieven, toegang
gekregen tot onderwijs, gezondheidszorg, schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen.
Het is tijd om de wereldwijde problemen meer in samenhang met elkaar te bestrijden.
Daarom pleit de PvdA voor een nieuwe vorm van internationale samenwerking. We
behouden het goede van de oude vertrouwde ontwikkelingssamenwerking. We zetten
vernieuwing in de wereld van ontwikkelingshulp door. En we maken van internationale
samenwerking een prioriteit voor het hele kabinet, zodat we serieus werken aan een
eerlijke en duurzame wereld. Nederland bezuinigt niet verder op de
ontwikkelingssamenwerking. De internationale afspraak om 0,7 procent van het BNP te
besteden aan Internationale Samenwerking staat overeind. Er komt weer een minister
voor internationale samenwerking.


Onze keuzes voor democratie en bestuur


De PvdA wil een sterke samenleving en een sterke democratie waarin burgers en
gemeenschappen mede vorm geven aan de publieke zaak en waarin burgers
daadwerkelijk invloed uitoefenen op het bestuur. In het klein in de buurt, op het werk, de
school en in het groot op het gemeentelijke, Nederlandse en Europese beleid.
Wij willen ruim baan voor de betrokkenheid van burgers en maatschappelijke initiatieven.
Daarom krijgen burgers meer invloed op publieke voorzieningen zoals onderwijs, zorg
volkshuisvesting en welzijn. Gebruikers van deze voorzieningen moeten
vertegenwoordigd zijn in toezichthoudende organen en gebruikersraden. Verder krijgen
bewoners medezeggenschap over de budgetten voor leefbaarheid in hun buurt.
Het aantal bestuurslagen, bestuurders en politici met overlappende
verantwoordelijkheden is de afgelopen decennia alleen maar toegenomen. Ons
uitgangspunt is dat we met minder bestuurslagen kunnen. Leidraad is daarbij een
duidelijke keuze voor decentralisatie, omdat het lokaal bestuur het dichtst bij de burgers
staat. Daarom krijgen burgers meer zeggenschap bij de aanstelling van bestuurders
zoals de burgemeester die bijvoorbeeld direct na de verkiezingen door de gemeenteraad
gekozen kan worden. De waterschappen worden uitvoeringsorganisaties onder bestuur
van de provincies. De stemgerechtigde leeftijd gaat omlaag naar 16 jaar. De rol van het
staatshoofd wordt herzien. De koning(in) blijft wel lid van de regering, maar speelt geen
rol meer in de Raad van State.
In de semipublieke sector moeten gebruiker en professional centraal staan. De schaal
van de organisaties moet aansluiten op de omvang van het verzorgingsgebied. Daarom
moeten kansen op schaalverkleining benut worden. Een cultuur van zuinigheid,
dienstbaarheid en doelmatigheid staat voorop. Voor alle diensten die uit belastinggeld of
premies betaald worden geldt de Balkenendenorm, voor bonussen en gouden
handdrukken is in de publieke sector geen ruimte. Mensen in de frontlinie worden eerlijk
beloond, en krijgen meer dan de eerste twee managementlagen in de organisatie.


Onze keuzes voor cultuur en sport


Kunst en cultuur is van iedereen. Ook de economische betekenis van de culturele sector
is groot. Cultuurinstellingen dienen in principe zelf hun geld te verdienen, maar een
actieve overheid is nodig voor experiment en innovatie, zodat talent zich kan presenteren
(op podia).
Cultuur moet toegankelijk zijn voor iedereen. De PvdA wil daarom de BTW-verhoging
voor podium- en beeldende kunsten terugdraaien; de Cultuurkaart voor jongeren in
stand houden; het Jeugdcultuurfonds ondersteunen en ondernemerschap in de kunsten
bevorderen.
Cultuur begint op school. Onderwijs in kunst en cultuur is van grote betekenis voor de
persoonlijke ontwikkeling van het kind. Culturele instellingen, die subsidie ontvangen,
nemen daarom educatie als kerntaak op in hun missie.
Een vitale democratie dankzij media en internet. Het is voor elke democratische
samenleving van groot belang dat er een divers media-aanbod bestaat. En media
veranderen. We willen het nieuws zien of lezen als het zich voordoet. Vrije
onbelemmerde toegang tot internet is voor de PvdA een burgerrecht. Iedereen krijgt
daarom recht op een supersnelle internetverbinding via de zogenaamde Universele
Dienst. De PvdA wil het internet vrij houden. Daarom zijn we tegen het ACTA-verdrag.
Het blokkeren van websites moet verder teruggedrongen worden. Verder keren wij ons
tegen het kabinetsplan om de regionale omroepen te laten opgaan in de landelijke
publieke omroep.
Sport verbroedert. Sporten bevordert integratie en sociale vaardigheden. Het is ook
gezond. Daarom voert de PvdA de 'Jantje Beton'- norm in: in nieuwe wijken is 3 procent
van de ruimte voor sport en spel. Verder moet iedere buurt voorzieningen krijgen voor
gehandicaptensport. Om ieder kind toegang te geven tot de sportclub, zetten Overheid
en gemeenten samen het Jeugdsportfonds in. Alle basisschoolleerlingen hebben recht op
gymnastiekles van een vakdocent.
Topsport is niet alleen fantastisch om naar te kijken, het stimuleert mensen om ook zelf
te gaan sporten. Nederland moet daarom topsportevenementen organiseren, zolang de
kosten de baten niet overtreffen.

Onze keuzes voor financiën


Context
De overheidsfinanciën dienen op orde te worden gebracht. Dit betekent dat er de
komende jaren grote besparingen moeten worden gerealiseerd en hervormingen in gang
moeten worden gezet.
Daarmee maken we vanaf 2013 een begin. Aan het einde van deze kabinetsperiode zal er
weer zicht zijn op een structureel evenwicht op de begroting.
Dat vergt wel behoedzaamheid. Nu de Nederlandse economie in een recessie verkeert en
de werkloosheid per maand verder oploopt, komt het aan op een goede maatvoering
teneinde de economie de gelegenheid te geven te herstellen en vertrouwen te scheppen
waaruit nieuwe economische groei kan voortkomen.
Economisch gezien is het beter om structurele hervormingen met opbrengsten op de
middellange termijn te realiseren dan radicaal te snijden in de uitgaven om zoveel
mogelijk opbrengsten op de korte termijn te realiseren. Een betere illustratie vormt het
beleid van dit moment: verminderd vertrouwen, toenemende tekorten en oplopende
werkloosheid.
De focus moet dus liggen op een structurele verbetering van de economische basis van
ons land, waarop nieuwe welvaart en werkgelegenheid kan ontstaan en niet op korte
termijn saldosturing. We presenteren daarom in dit programma een pakket maatregelen
om bedrijfsinvesteringen, cruciaal voor nieuwe economische groei, weer te laten
aantrekken.
Centraal uitgangspunt voor dit programma is dat we de productieve kracht van de
Nederlandse economie niet willen aantasten, maar willen versterken. Dus investeren we
zeer gericht in onderwijs, verlagen we de kosten van arbeid en halen we de woningmarkt
van het slot.
Participatie op de arbeidsmarkt wordt gestimuleerd en armoede actief bestreden. Dat is
goed voor de mensen die het direct raakt én voor onze economie. Dus stimuleren we dat
gezonde mensen langer doorwerken, dringen we schooluitval verder terug en besteden
we extra aandacht aan het saneren van schulden.
Waar het gaat om besparingsmogelijkheden ligt onze prioriteit bij het bestrijden van
ondoelmatigheden en onrechtvaardigheden in de aanwending van belastinggeld. Dus
bezuinigen we waar mogelijk op bijvoorbeeld bureaucratie, bestuurlijke drukte en
ineffectieve subsidies; en we corrigeren fiscale systemen zodat door de sterkste
schouders daadwerkelijk de zwaarste lasten gedragen worden. Tenslotte is het soms niet
anders mogelijk dan dat we ook ambities aanpassen. Om die reden pleiten we
bijvoorbeeld voor het herijken van de taken van de krijgsmacht en pleiten we voor een
kleiner ambtelijk apparaat.

Uitgangspunten
Bij het financiële beleid staan voor de PvdA de volgende uitgangspunten centraal:
• We kiezen voor een begrotingsbeleid dat zicht biedt op structureel
begrotingsevenwicht in 2017.
• Noodzakelijke bezuinigingen dienen zodanig te worden gekozen dat de
economische groei en de samenleving zo weinig mogelijk worden geschaad.
• We delen eerlijk, de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Van iedereen
moet een eerlijke bijdrage worden gevraagd. Leraren en politieagenten worden
daarom niet nog eens twee jaar op de nullijn gezet.
• Werk staat voor de Partij van de Arbeid voorop. Iedereen draagt naar vermogen
bij aan het draaiend houden van de economie en de samenleving. Werk moet blijven lonen, en dus moeten kinderopvang en het woon-werkverkeer betaalbaar
blijven.
• We stellen structurele hervormingen voor op de woningmarkt, de arbeidsmarkt en
in de zorg; hervormingen die bijdragen aan houdbare overheidsfinanciën en het
fundament van de Nederlandse economie versterken.
• We zullen direct een aanvang maken met een geleidelijke hervorming van de
woningmarkt. De hypotheekrenteaftrek wordt versoberd en zal alle huiseigenaren
in de toekomst dezelfde faciliteiten bieden. De huren worden gematigd verhoogd,
waarbij ruimte is voor maatwerk. Scheefwonen wordt gericht aangepakt. Voor
starters zal de overdrachtsbelasting per direct geheel worden afgeschaft. Er
komen startersleningen om 25.000 starters te ondersteunen en 100.000
verhuisbewegingen in gang te zetten.
• Op de arbeidsmarkt kiezen we voor de verhoging van de pensioenleeftijd, in de
WW voor loondoorbetaling door werkgevers gedurende het eerste half jaar en
tegelijkertijd een beperking van de loondoorbetaling bij ziekte van 2 naar 1 jaar.
De ontslagbescherming blijft overeind, maar procedures worden vereenvoudigd en
de ontslagvergoedingen worden ingezet om zo snel mogelijk weer aan het werk te
komen. De positie van zzp'ers wordt verbeterd. De hyperflexibilisering van de
arbeidsmarkt pakken we aan.
• In de zorg worden concurrentie en marktwerking aan banden gelegd. De alsmaar
stijgende zorgkosten moeten beter worden beheerst. We kiezen daarom voor een
herinrichting van de zorg: Zorg dichtbij en lokaal of regionaal maatwerk zijn
daarbij leidende principes. De rekening wordt ook hier eerlijker verdeeld door
middel van een inkomensafhankelijke premie en inkomensafhankelijk eigen risico.
• We geven ondernemers, de motor van onze economie, de ruimte om te
ondernemen en welvaart en banen te creëren. Met fiscale investeringen worden
nieuwe bedrijfsinvesteringen en ondernemerschap aangemoedigd, in het bijzonder
richting een duurzame economische ontwikkeling.
• Het fiscale stelsel richten we zo in dat werkgelegenheid wordt gestimuleerd. We
verhogen de lasten op consumptie, vermogen en milieuvervuiling en verlagen de
belastingen op arbeid.
• De financiële sector wordt geherstructureerd. De banken dragen bij aan de kosten
van de crisis; de bankenbelasting wordt verhoogd. Om roekeloos flitskapitaal aan
te pakken zetten sociaaldemocraten in heel Europa zich in voor een heffing op
financiële transacties. Pensioenfondsen worden hiervan uitgezonderd. Bonussen
worden aan banden gelegd.
• Het CPB komt op 14 juni met een raming voor de economische ontwikkelingen in
de komende kabinetsperiode en het verwachte (structurele) saldo in 2017. Eind
augustus volgt de doorrekening van alle verkiezingsprogramma's